اگر مخاطبان مطالعاتی در مردمشناسی داشته و نظری به کتابهایی نظیر “شاخه زرین” جیمز “جورج فریزر” انداخته باشند، نمودهای عینی تطور آئینها را در این مستندها خواهند یافت.
بابک شیرینصفت، پژوهشگر مردمشناسی و مستندساز با چهارگانههای جدید به اکران بازگشته است. از عمق شناختی موجود در فیلمهای اخیر میتوان دریافت که سوابق بیش از بیست ساله هنری و فیلمسازی شیرینصفت در فیلمنامه نویسی، کارگردانی و تهیهکنندگی، آثار او را به درجهای قابل توجه از پختگی حرفهای رسانده است.
سوژههایی که شیرینصفت در این چهارگانه انتخاب کرده، در نوع خود بِکر و قطعاً نه فقط برای مخاطب ایرانی و آذربایجانیها، بلکه برای جوانانی که به دنبال عمق و شکافهای فرهنگی در تاریخ خود میگردند فوقالعاده جذاب خواهد بود. این مستندها تلفیقی از جذابیتهای یکتای آئینهای گم شده در کشاکش تاریخ را با درون مایههای پژوهش علمی به بیننده عرضه میکند.
در این چهارگانهها “شمنیسم” و آخرین بازماندههای آئینهای شمنی در میان اقوام و ملیتهای مختلف به صورت مستند نشان داده میشوند. آئینهایی که تا چند دهه پیش، جزو مناسک و آئینهای عادی دست کم در روستاهای آذربایجان بودند.
یکی از جالبترین نکتههایی که در این مستندها بر آن تأکید میشود، برداشت جدیدی از کاربردهای فرهنگی و معیشتی توتمهاست که به نادرست تا کنون به بت پرستی تعبیر شده است.
جستجوهای هدفمند و سفرهای شیرینصفت به نقاط مختلف جهان در پی نشانههای بازمانده از شمنیسم و تصویرگری عینی از جنبههای کاربردی آئینهای شمنی بهویژه در درمان بیماران، بهرهگیری از رقص جمعی (یاللی) با بیشینهای هزاران ساله برای همبستگی اجتماعی و استغاثه از نیروهای فوق طبیعی برای برآوردن نیازهای مادی، ما را با خود به دنیایی شگفتانگیز و کم نظیر میبرد.
اگر مخاطبان مطالعاتی در مردمشناسی داشته و نظری به کتابهایی نظیر “شاخه زرین” جیمز “جورج فریزر” انداخته باشند، نمودهای عینی تطور آئینها را در این مستندها خواهند یافت.
انعکاس مطالعات عمیق شیرینصفت در فلسفه، جامعه شناسی و تاریخ در مستندهایش، ما را با آثاری جدی و در عین حال به شدت جذاب رو به رو میکند.
امیدوارم اهالی آکادمی و مخاطبان آزاد از دیدن این فیلمها لذت ببرند و با توجه جدی به محتوای آن ها، نقد و بازخورد دادن و بحث و بررسی در شبکههای اجتماعی، شیرینصفت را در آفرینش آثار جدید از این دست ترغیب کنند.