نیما پتگر، نقاشی که میان نقاشی غربی و عرفان شرقی پل زد

نورا ایرانی

نیما پتگر متولد اول اسفند 1325 در تهران بود. وی همچون برادر بزرگتر خود، تحت تأثیر پدر، نقاشی را به شیوه رئالیستی رایج در دهه سی خورشیدی آغاز کرد. در ابتدا به کار تدریس درکلاس‌های آزاد هنری می‌پرداخت؛ سپس در خیابان منوچهری کارگاهی زد که محل دیدار شاعران و نویسندگانی چون شهریار، نیمایوشیج و بزرگ علوی بود. همین شد که ادبیات روی نقاشی او بسیار تاثیر گذاشت. نیما در سال 1347 برای تحصیلات آکادمیک به ایتالیا سفر کرد؛ در سال 1348 وارد آکادمی هنرهای زیبای رم در رشته مجسمه‌سازی شد و زیر نظر امیلیو گرکو به آموختن هنر مجسمه‌سازی و فن طراحی با مرکب پرداخت. وی در سال 1352 از آکادمی فارغ‌التحصیل شد و تا سال 1355 به گذراندن دوره‌های طراحی فیگور و نقاشی مشغول شد. سپس به ایران بازگشت و همچنان به فعالیت‌های هنری و تدریس در آتلیه هنری خود می‌پرداخت. از نیما پتگر نمایشگاه‌های متعددی در فرهنگسراها و مراکز فرهنگی و موزه‌های داخل و خارج از کشور بر پا شده است.
پنج اثر نقاشی این هنرمند در موزه هنرهای معاصر تهران و یک اثر در موزه هنرهای معاصر آبادان به نمایش گذاشته شده؛ همچنین یک سردیس گچی از وی که در سال ۱۳۵۱ امضا شده است در فرهنگستان هنرهای زیبای رم قرار دارد. برخی از آثار نیما نزد مجموعه‌داران داخل و خارج کشور است.
شاید بتوان گفت که وی هنرمندی منزوی بود که دور از هیاهو، عمرش را وقف نقاشی کرد و در آثارش، آموزه‌های هنری غرب را با عرفان شرق درمی‌آمیخت. او بیشتر شعر تصویری می کشید اما می گفت تحت تاثیر هیچ شعری نیست.
نیما پتگر یکبار در مصاحبه‌ای درباره اینکه فکر می‌کنید تصویری که در آینده از شما باقی می‌ماند، چقدر شبیه به شماست؟ گفته بود: می‌شود حدس زد، اما من به آن فکر نمی‌کنم؛ چون اصلا مسئله من نیست. هرچیزی در جهان، تاریخ مصرفی دارد. نفس کار کردن و احساس زیست پشت بوم برای من مسئله است. به مرگ هم فکر نمی‌کنم.

دیگران درباره پتگر چه گفته‌اند؟

عباس مشهدی‌زاده نقاش و مجسمه‌ساز پیشکسوت درباره نیما پتگر و زیست هنری‌اش گفت: علی‌اصغر و جعفر پتگر از شاگردان مکتب رئالیستی کمال‌الملک بودند، و نامی و نیما نیز نقاشی را با همین سبک آغاز کردند؛ اما در ادامه مسیرهای متفاوتی را برگزیدند و به گمان من نیما پیشروتر هم بود.
مجید ملانوروزی، نقاش و پژوهشگر تاریخ هنر و روزنامه‌نگار درباره این هنرمند نامی گفت: آثار و نام و یاد نیمای عزیز همچون علی‌اصغر و جعفر پتگر از دیگر اعضای خانواده این هنرمند برای همیشه در جامعه هنری ایران به یادگار باقی خواهد ماند؛ چرا که جامعه هنری ایران به این خانواده مدیون است.
امیر پوریا، منتقد سینما درباره نیما پتگر و تاثیرش بر هنر گفت: با وجود این که نیما دینی بزرگ بر من دارد، اما می‌دانم همواره کمتر از آنچه باید، توانسته‌ام نسبت به او ادای وظیفه کنم. نیما از نمونه‌های بسیار شاخص یک هنرمند بود و کاریزما و جذابیت شخصیت او حتی برای کسانی که با او آشنایی چندانی نداشتند قابل احساس بود؛ هر کسی حتی بدون اینکه گفت‌و‌گویی طولانی با او داشته باشد این جذابیت را احساس می‌کرد. او نمونه بارز فروتنی بود؛ باهوش بود اما هیچ وقت به هوشش تفاخر نمی‌کرد و آن را به نمایش نمی‌گذاشت. در دوران ما کمینه‌گراها (مینی‌ مالیست‌ها) هستند که با جزئیات، روح مطلب را برملا می‌کنند. نیما پتگر «نقاش با دل و جان مدرن» است که دغدغه‌اش در طراحی‌ها «خط» است.
معصومه مظفری، مدرس دانشگاه در زمینه هنر و نقاش فیگوراتیو ایران درباره نیما پنگر و تاثیرش بر نقاشی گفت: آثار او طراحی‌هایی هستند که با کمترین خطوط ترسیم شده‌اند؛ و آنچه با این ویژگی بیش از هرچیز در آثار این هنرمند تداعی می‌شود «سکوت» است که نمونه آن را می‌توان حتی در آثار عرفانی فارسی با تاکید بر سکوت در سیر و سلوک عارفانه نیز یافت.