سال هاست که پایتخت در روزهای پائیز و زمستان روزهای خطرناکی را از نظر شاخص کیفیت هوا تجربه می کند و اکنون نیز در میان پنج شهر آلوده جهان قرار گرفته و برای همه گروهها، ناسالم اعلام شده است.
سال هاست که با مهمان ناخوانده ای به نام آلودگی هوا در کلانشهرها به ویژه پایتخت مواجه هستیم. کمبود آب، ترافیک سنگین، فرونشست زمین و حالا آلودگی هوا، تهران را به شهری غیرقابل سکونت تبدیل کرده اند. البته در میان همه این بحران های همزمان، آلودگی هوا قصه دیگری دارد. قصه ای پر غصه که هر سال تکرار می شود و هر بار هم با شدت بیشتری سلامت شهروندان را به مخاطره می اندازد. تا جایی که می توان گفت این روزها دیگر آلودگی هوا فقط به بخش جدا ناشدنی از زیست روزمره مردم پایتخت و بسیاری از شهرهای کشورمان تبدیل شده است.
آن چه در این میان شگفت انگیز است، تداوم این آلودگی و عادی شدن بحران در نگاه مسئولان مربوطه است. به طوری که تنها راهکار رفع این معضل را تعطیلی مدارس و ادارات می دانند؛ همان اقدام کلیشه ای همیشگی که هیچ دردی درمان نمی کند و همچون مُسَکِن مقطعی و کوتاه مدت عمل می کند و فقط برای چند روز شهروندان، هوای آلوده کمتری تنفس می کنند.
سال هاست که پایتخت در روزهای پائیز و زمستان روزهای خطرناکی را از نظر شاخص کیفیت هوا تجربه می کند و اکنون نیز در میان پنج شهر آلوده جهان قرار گرفته و برای همه گروهها، ناسالم اعلام شده است.
بخش دردناک داستان آلودگی هوا این جاست که زیرساخت های حمل و نقل عمومی عقب تر از نیازهای واقعی شهر حرکت می کنند. کیفیت سوخت، پایین تر از استانداردهای پذیرفته شده است، ناوگان فرسوده حمل و نقل عمومی هر روز بیشتر هوای کلانشهرها را آلوده می کند و مهاجرت از دیگر شهرها به تهران برای برخورداری از امکانات آموزشی، درمانی و… سیر صعودی دارد.
سال هاست کارشناسان و رسانه ها هشدار می دهند که ۷۰ الی ۸۰ درصد آلودگی هوای تهران ناشی از فرسودگی و ناکافی بودن ناوگان حمل و نقل عمومی است و همچنین تردد خودروها با سوخت غیر استاندارد نقش قابل توجهی در بروز آلودگی هوا دارد.
بر اساس استانداردهای جهانی، عمر مفید هر اتوبوس بین ۸ الی ۱۰ سال است؛ اما در تهران با اتوبوس هایی مواجه هستیم که عمر ۱۲ تا ۱۵ سال دارند و همچنان تردد می کنند.
در شرایطی که در اوج ساعات کاری، اتوبوس های شهری و قطارهای مترو گنجایش پذیرش حجم بالای مسافران را ندارند، نمی توان انتظار داشت شهروندان از خودروی شخصی استفاده نکنند و همین امر یعنی ترافیک بیشتر و تشدید آلودگی هوای پایتخت.
پر واضح است که خودروهای ساخت داخل نیز از کیفیت قابل قبولی برخوردار نیستند. طبیعتاً با ترکیب “خودروهای بی کیفیت”، “سوخت غیراستاندارد”، “ناوگان حمل و نقل عمومی فرسوده و ناکافی” و البته “سوء مدیریت مسئولان”، پایتخت در غبار بی تدبیری مدیران نفس می کشد.
نجات تهران از معضل آلودگی، نیازمند اراده ای واقعی و اتخاذ تصمیماتی متناسب با شرایط فعلی است. در چنین شرایطی باید نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی و توسعه آن از طریق ورود واگن های جدید مترو و تکمیل خطوط نیمه تمام به عنوان اصول مهم در دستور کار قرار گیرند تا به این ترتیب میزان استفاده از خودروهای شخصی به حداقل ممکن برسد.
همچنین باید اقداماتی اساسی در راستای بهبود کیفیت سوخت را شاهد باشیم تا با رعایت استانداردها و عرضه سوخت باکیفیت گامی در راستای کاهش آلودگی هوا برداشته شود. از دیگر سو باید ضمن ایجاد مسیرهای ایمن و مناسب برای استفاده از دوچرخه، فرهنگ استفاده از آن نیز در جامعه ترویج گردد.
استفاده از فناوری های کنترل آلایندگی باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد تا با پایش خودروهای آلاینده، مانع از تشدید بحران آلودگی هوا شد و از دیگر سو پروژه های خودرو محور کمرنگ تر شوند. وقتی بیشترین انرژی، زمان و هزینه مدیریت شهری صرف ساخت بزرگراه ها، پل ها، تونل ها و پارکینگ های طبقاتی شهری می گردد، یعنی زمینه برای تردد خودروها تسهیل می شود و به جای این که شهر نفس بکشد، بیشتر در اختیار خودروهای تک سرنشین قرار می گیرد.
